Są fotografie technicznie bezbłędne, starannie skomponowane, które natychmiast przyciągają wzrok. Są też inne — może mniej doskonałe — które wracają do nas jeszcze długo, nawet wtedy, gdy nie mamy ich już przed oczami.

Nie zawsze łatwo wyjaśnić, na czym polega różnica.

Być może wynika ona z tego, że za niektórymi obrazami wyczuwamy wewnętrzną potrzebę. Czujemy, że ich autor nie znalazł się po prostu przed czymś, co warto było sfotografować, lecz miał powód, by to zrobić.

Dziś zrobienie dobrej fotografii jest, przynajmniej pod względem technicznym, znacznie łatwiejsze niż kiedyś. Narzędzia ogromnie nam pomagają i będą pomagać coraz bardziej. Nie sądzę, by należało się tego obawiać: fotografia od zawsze rozwijała się wraz z technologią, a każde pokolenie dysponowało możliwościami, których nie miało poprzednie.

Ale właśnie wtedy, gdy technika staje się coraz bardziej dostępna, dawne pytanie nabiera jeszcze większego znaczenia: dlaczego fotografujemy?

Nie każda fotografia musi opowiadać historię. Nie każdy obraz musi nieść przesłanie i nie sądzę, by fotograf koniecznie musiał przekazywać światu wielkie prawdy. Byłoby to zbyt wygórowane oczekiwanie i prawdopodobnie przyniosłoby znacznie więcej retoryki niż dobrej fotografii.

Mieć coś do powiedzenia może znaczyć o wiele mniej — i właśnie dlatego o wiele więcej.

Może to być pytanie, na które wciąż szukamy odpowiedzi. Miejsce, do którego czujemy potrzebę powracać. Człowiek, którego próbujemy zrozumieć. Wspomnienie, którego nie chcemy utracić. Może to być nawet coś, czego sami nie potrafimy jeszcze wyjaśnić, a co mimo to uparcie każe nam kierować obiektyw w tę samą stronę.

To właśnie wtedy, gdy ta wewnętrzna potrzeba zaczyna się ujawniać, zbiór fotografii może stać się projektem.

I tutaj sprawy zaczynają się komplikować.

Bo posiadanie wielu pięknych fotografii nie oznacza jeszcze, że mamy dobry projekt. Przychodzi moment, kiedy trzeba mieć odwagę odrzucić udane zdjęcie, ponieważ nie należy do tego, co próbujemy opowiedzieć, a być może pozostawić inne, mniej efektowne, ponieważ bez niego czegoś by zabrakło.

Podobnie dzieje się wtedy, gdy te obrazy stają się książką.

Fotoksiążka nie powinna być jedynie miejscem, w którym gromadzimy nasze najlepsze fotografie. To przestrzeń, w której obrazy zaczynają ze sobą rozmawiać. Ich kolejność tworzy relacje, pauzy i echa. Jedna fotografia zmienia sposób, w jaki odbieramy poprzednią, i przygotowuje nas na tę, która pojawi się później. Wtedy wybór oznacza również rezygnację.

Być może właśnie to jest jednym z najtrudniejszych aspektów pracy autora: zrozumieć, kiedy przestać pytać „czy to jest piękna fotografia?”, a zacząć zastanawiać się: „czy ta fotografia naprawdę musi się tutaj znaleźć?”.

To pytanie również my, na swój sposób, staramy się sobie zadawać za każdym razem, gdy spotykamy nowego autora lub poznajemy nowy projekt.

Pixel Photo Magazine nie powstał bowiem wyłącznie z pragnienia pokazywania dobrych fotografii. Interesuje nas zrozumienie tego, co je łączy, jakie spojrzenie dało im początek i jakie pytanie skłoniło kogoś do ich stworzenia.

Techniki można się nauczyć. Narzędzia się zmieniają. Mody przemijają i powracają, często pod nowymi nazwami.

Ale ostatecznie, gdy stajemy przed fotografią, pozostaje coś zaskakująco prostego: ktoś zdecydował się zatrzymać właśnie tam, przed właśnie tym, w właśnie tej chwili — i zrobić zdjęcie.

Zanim zapytamy, czy ta fotografia jest piękna, być może powinniśmy najpierw zapytać, dlaczego istnieje.

I czasem właśnie w odpowiedzi zaczynamy wreszcie rozpoznawać autora.

Marcello Pitardi
Editor – Pixel Photo Magazine